Wijzigingen

Ga naar: navigatie, zoeken

Aalbeek

38.263 bytes toegevoegd, 21 jul 2018 06:52
Rijksgrens dwars door Aalbeekse carré-hoeve
[[Afbeelding:KloosterAalbeek2.jpg|right|thumb|400px| Van 1900 tot 1992 vormde het Jezuïtenklooster een markant punt in Aalbeek (foto begin 20e eeuw)]]
'''Aalbeek''' (Limburgs: Aolbaek) is een gehucht dat deel uitmaakt van de gemeente Nuth, in de Nederlandse provincie Limburg.

Van 1840 tot 1970 telde Aalbeek vrij constant 65 tot 70 woonhuizen in een slingerend droogdal (of ''grub''). Daarna groeide het aantal woningen snel tot zo'n 115 stuks in 2009, overigens zonder het dorpsbeeld (lintbebouwing met veel voormalige boederijen) sterk aan te tasten. Het gehucht is omringd door land- en tuinbouwgebieden en natuur.

==Naam==
Eerste naamsvermelding als Oelbeek in 1324. Deze benaming duidt op 'laagliggend land, vochtige plek'.

==Geschiedenis==
Aalbeek is een van de oude nederzettingen in centraal Zuid-Limburg. Centraal in het dorp lag het [[landgoed Aalbeek]] van de familie Kerckherderen uit de zeventiende eeuw. Op het voormalige landgoed zijn een negental landhuizen gebouwd.

Aalbeek, hoe klein ook, behoorde tot aan de herindeling in 1982 tot twee gemeentes. Het grootste gedeelte hoorde bij Hulsberg, enkele boerderijen hoorden bij Wijnandsrade. Aan deze bijzondere situatie kwam een eind door indeling van heel Hulsberg en Wijnandsrade bij de gemeente Nuth.

==Aalbeek in 1840==
[[Afbeelding:Aalbeek_1840.jpg|right|thumb|400px| Aalbeek in 1840.]]
Bijgaande kaart geeft weer hoe het gehucht Aalbeek rond 1840 uitzag. De plattegrond van dit gehucht is sinds toen op het eerste gezicht nauwelijks veranderd. Er waren destijds 65 woonhuizen waarvan 6 op grondgebied van [[Wijnandsrade]]. Het gehucht telde 292 inwoners in 1843. Het kerkdorp [[Hulsberg]] had toen 334 inwoners.
Verdwenen namen van wegen:
* Vauwerengats, na WOII omgedoopt tot Ruijtersweg. (Een ''vauweren'' of ''[[valder]]en'' was een hek of slagboom. In 1745 sterft ene Peter Snackers die woonde 'aent valderen in Albeck'.)
* Ludderweg, tegenwoordig de Provinciale weg (naar) Hunnecum.
* De Kerkweg of Aalbeker Kerkenweg, tegenwoordig de Aalbekerweg.

===Vooraanstaande Aalbekenaren===
Aan de hand van de eerste kadastrale minuutplans en de [[Oorspronkelijke Aanwijzende Tafel]] (OAT) kan een gedetailleerd beeld van de toenmalige Aalbekenaren worden verkregen.
Vooraanstaande inwoners in 1840 waren (de nummers verwijzen naar de kaart, niet naar de huidige huisnummers):
* (nr. 21) '''Lambert Sijben''' (1775-1847), burgemeester van Hulsberg van 1837 tot 1842. Hij was landbouwer met redelijk wat grond. Tijdens zijn ambtsperiode kwam Nederlands Limburg aan Nederland (1839).
* (nr. 49) '''Mathijs Walther Ruijters''' (1785-1852) uit Maastricht. Hij staat te boek als rentenier (87 hectare grond in Aalbeek en omstreken) en bewoonde samen met zijn vrouw '''Anna Catharina Nieuwenhuijs''' (1783-1867) het landgoed Aalbeek. Zij volgden de bekende [http://nl.wikipedia.org/wiki/Andr%C3%A9_Charles_Membr%C3%A8de Karel Andries Membrede] (1758-1831) op als eigenaar van dit buitenverblijf.
* (nr. 62) '''Jan Mathijs van Oppen''' (1774-1850). Hij was de eerste burgemeester (''maire'') van Hulsberg tussen 1800 en 1805. Later was hij actief als landbouwer en [[landmeter]]. Hij had zowel in de gemeente Hulsberg als Schimmert ruim 16 hectare grond en twee huizen in bezit. Diens zoon '''Jan Bernard van Oppen''' had een brouwerij bij nr. 59.

Verder was de Maastrichtse rentenier '''Jan Lodewijk Keunings''' eigenaar van enkele panden (nrs. 31-32). Hij was een kleinzoon van barokarchitect
[http://nl.wikipedia.org/wiki/Matheius_Soiron Matheius Soiron].

===Bewoners in 1840===
Onderstaande tabel geeft per woonhuis de namen van de eigenaren. Aangezien sommige eigenaren elders wonen en sommige andere meer dan één woonhuis hebben in Aalbeek, zijn er ook 10 tot 15 pachters of huurders. Van hen zijn de namen niet via het kadaster te achterhalen.
In Genwiki zijn genealogieën opgenomen van veel families waarvan nazaten in 1840 in Aalbeek woonden. Het gaat onder andere om [[Raven]], [[Eggen]], [[Waltmans]], [[Bemelmans]], [[Horstmans]], [[Frissen]], [[Cobben]] en [[Meijs]].

{| border="2"
! nr. !! perc. !! achternaam !! voornaam !! beroep !! elders !! echtelieden in Wiewaswie-spelling (jaar van overlijden) !! Opp(Ha)
|-
| 1 || 121 || Starmans || Pieter ''wed.'' || dagl || || Peter Starmans (1836) en Maria Anna Theunissen (1844) || 0,5
|-
| 2 || 122 || Starmans || Mathijs || landb || || Jan Mathijs Starmans (1848) en Maria Catharina Brouns (1834) || 4,5
|-
| 3 || 136 || Sijben || Martinus || landb || || Martinus Lorentius Sijben (1847) en Maria Helena Habets (1841) || 3,7
|-
| 4 || 129 || Starmans || Jan || landb || || Joannes Starmans (1844) en Marie Catharine Bruls (1836) || 6,2
|-
| 5 || 866 || Starmans || M. || landb || || ''zie nr. 2'' || 4,5
|-
| 6 || 871 || Roeden || Mathijs || landb || || Mathijs Rooden (1880) en Maria Elisabeth Starmans (1843) || 1,5
|-
| 7 || 872 || Thewissen || Hubert || schm || || Hubert Thewissen (1887) en Maria Anna Schovens (!) (1887) || 0,8
|-
| 8 || 112 || Raeven || Jan ''wed.'' || landb || || Joannes Raeven (1826) en Maria Helena Hortmans (1852) || 7,3
|-
| 9 || 876 || Habets || Lambert || landb || || Lambert Habets (1858) en Maria Elisabeth Raeven (1878) || 0,3
|-
| 10 || 102 || Adriaans || Mathijs || leidk || || Jan Mathijs Adriaans (1882) en Maria Elisabeth Frissen (1856) || 3,0
|-
| 11 || 854 || Eggen || Lambert || dagl || || Lambert Eggen (1861) en Maria Gertrudis Prickaerts (1844) || 0,8
|-
| 12 || 96 || Steenbeusch || Peter || smid || || Jan Pieter Steinbusch (1848) en Anna Maria Eggen (1845) || 0,4
|-
| 13 || 53 || Adriaans || Mathijs || leid || || Jan Mathijs Adriaans (1882) en Maria Elisabeth Frissen (1856) || 3,0
|-
| 14 || 849 || Wouters || Clemens || landb || || Clemens Wouters (1869) en Joanna Catharina Schoorens (1879) || 1,4
|-
| 15 || 851 || Wouters || H. || landb || || Jan Hendrik Wouters (1870) en Maria Josepha Valkenberg (1852) || 1,0
|-
| 16 || 63 || Schaepkens || Jan Hendrik || landb || || Jan Hendrik Schaepkens (1884) en Maria Gertrudis Weusten (1862) || 0,3
|-
| 17 || 67 || Vleugels || Hendrik ''wed.'' || dagl || || Henricus Vleugels (1823) en Maria Elisabeth Offermans (1847) || 0,3
|-
| 18 || 69 || Silverentand || Jan || dagl || || Joannes Silverentandts (1843) en Marie Gertrude Schobben (1815) || 0,0
|-
| 19 || 904 || Habets || F. || landb || || Franciskus Habets (1869) en Anna Maria Starmans (1879) || 3,8
|-
| 20 || 248 || Bemelmans || Mathijs || landb || || Mathijs Bemelmans (1848) Joanna Catarina Houben (1822) || 25,1
|-
| 21 || 255 || Sijben || Lambert || burg || || Lambert Sijben (1847) en Maria Joanna Habets (1847) || 6,4
|-
| 22 || 912 || Curvers || J. ''wed. erfg.'' || landb || || Joannes Curvers (1810) en Maria Gertuijdis Heunen (1816) || 2,5
|-
| 23 || 913 || Voncken || J.W. ''wed.'' || dagl || || Joannes Wilhelmus Voncken (1827) en Maria Margarita Eggen (1839) || 0,3
|-
| 24 || 914 || Curvers || Jan || landb || || Lodewijk (!) Curvers (1871) en Maria Catharina Wouters (1879) || 0,8
|-
| 25 || 918 || Meijs || M. ''wed.'' || landb || || Mathieu Meijs (1829 Heerlen) en Maria Anna Curvers (1858) || 0,9
|-
| 26 || w349 || Bemelmans || Jan Mathijs || landb || || ''zie nr. 20'' || 25,1
|-
| 27 || w346 || Habets || Jan || landb || || Joannes Christophorus Haberts (!) (1853) en Maria Helena Snakkers (1820) || 1,7
|-
| 28 || 297 || Speesen || Nicolous || dagl || || Nicolaas Spiessen (1851) en Maria Catharina Habets (1855) || 0,2
|-
| 29 || 304 || Syben || Lambert || burg || || Lambert Sijben (1847) en Maria Joanna Habets (1847) || 6,4
|-
| 30 || 305 || Gijsen || Jan Pieter ''wed.'' || landb || || Jean Pierre Gijssen (1811) en Maria Catharina Vonken (1844) || 0,7
|-
| 31 || 313 || Keunings || Jan Lodewijk || rent || ja || Joannes Ludovicus Keunings (1839) en Maria Catharina Habets (1829) || 0,4
|-
| 32 || 314 || Keunings || Jan Lodewijk || rent || ja || ''zie nr. 32'' || 0,4
|-
| 33 || 345 || Dekkers || Maria Agnes || dm || || Maria Agnes Dekkers (1856) || 0,1
|-
| 34 || 939 || Raeven || J. || landb || ja || Jacobus Raeven (1893) en Joanna Maria Houben (1876) || -
|-
| 35 || 315 || Schillings || Herman || bakk || ja || Herman Schellings (1853) en Maria Theresia Vouragen (1853) || -
|-
| 36 || 925 || Eggen || Mathijs || kleerm || || Mathijs Eggen (1877) en Maria Catharina Klintjens (1857) || 0,8
|-
| 37 || 288 || Schillings || Jan Pieter || dagl || || Joannes Petrus Schillings (1841) en Maria Helena Rutten (1853) || 0,7
|-
| 38 || w342 || Speckers || Jan || landb ||ja || Jan Spijckers uit Nuth || -
|-
| 39 || w338 || Wouters || Lambert || landb || || Lambertus Wouters (1835) en Anna Mechtildis Willems (1852) || 3,5
|-
| 40 || 940 || Kreijen || Jan Andries || kleerm || || Andreas Kreijen (1859) en Maria Anna Bindels (1872) || 0,0
|-
| 41 || 941 || Houben || M.A. || landb || || Maria Anna Houben (1876) || 1,6
|-
| 42 || 943 || Houben || Frans Lambert || landb || || Frans Lambertus Houben (1870) en Maria Elisabeth Vrenken (1868) || 1,6
|-
| 43 || w328 || Baltissen || Anna Maria || dm || || Anna Maria Baltus (1865) ''doorgehaald'' || 0,0
|-
| 44 || w329 || Baltissen || Catharina || dm || ja || Anna Catharina Baltussen (1892) ''doorgehaald'' || 0,2
|-
| 45 || 321 || Dekkers || Jan Leonard || landb || || Joannes Leonardus Dekkers (1860) en Anna Mechtildis Wouters (1823) || 1,1
|-
| 46 || 952 || Ruyters || Mathijs Walther || rent || ja || Mathias Walterus Ruijters (1852) en Anna Catharina Nieuwenhuijs (1867) || 87,0
|-
| 47 || 339 || Wouters || Jan Pieter || landb || || Jan Pieter Wouters (1866) en Anna Mechtildis Senden (1860) || 0,9
|-
| 48 || 950 || Frissen || Jan Mathijs || landb || || Jan Mathijs Frissen (1843) en Maria Elisabeth Horstmans (1848) || 5,6
|-
| 49 || 977 || Ruyters || Mathijs Walther || rent || ja || Mathias Walterus Ruijters (1852) en Anna Catharina Nieuwenhuijs (1867) || 87,0
|-
| 50 || 575 || Raeven || Arnold || landb || || Arnold Raeven (1833) en Maria Elisabeth Habets (1840) || 4,4
|-
| 51 || 413 || Van Hees || Joseph || landb || || Joseph Van Hees (1842) en Anna Maria Van Oppen (1860) || 3,0
|-
| 52 || 957 || Daemen || Gilles || landb || || Egidius Daemen (1856) en Maria Barbara Raven (1877) || 0,8
|-
| 53 || 961 || Cobben || Jan Michiel || landb || || Michael Cobben (1842) en Helena Raeven (1876) || 0,5
|-
| 54 || 416 || Waldmans || Andries ''wed.'' || landb || || Andre Waltmans (1800) en Ida Peters (1839) || 1,8
|-
| 55 || 419 || Groenemeijer || Toussaint ''wed.'' || landb || || Toussaint Groenemeijer (1811) en Joanna Elisabeth Rentjens (1841) || 2,0
|-
| 56 || 984 || Meys || Renier || landb || || Joannes Reinier Meijs (1859) en Maria Anna Knols (1868) || 2,3
|-
| 57 || 968 || Habets || Jan || herb || || Jan Habets (1891) en Johanna Catharina Van Oppen (1890) || 5,9
|-
| 58 || 583 || Habets || Frans Pieter || herb || ja || Frans Pieter Habets (1872) en Maria Margaretha Goorissen (1854) || -
|-
| 59 || 989 || Van Oppen || Jan Mathijs || landb || || Joannes Mathias Van Oppen (1850) en Maria Anna Odekerken (1875) || 36,5
|-
| 60 || 589 || Habets || Frans Pieter ''wed.'' || landb || ja || Pierre Francois Habets (1815) en Anna Maria Quix (1844 Schimmert) || 0,3
|-
| 61 || 590 || Le Clou || Andreas || landb || ja || ''woonde in Gulpen met'' Maria Catharina Habets (1845) || 2,1
|-
| 62 || 1063 || Van Oppen || Jan Mathijs || landb || || ''zie nr. 59'' || 36,5
|-
| 63 || 992 || Snakkers || Jan ''wed.'' || landb || || Joannes Snackers (1829) en Maria Elisabeth Senden (1865) || 0,3
|-
| 64 || 993 || Habets || ''Erfg.'' Willem || kleerm || || Willem Habets (1831) en Maria Emerentiana Wouters (1832) || 2,1
|-
| 65 || 995 || Erven || Jan Frans || linnev || || Jan Gerard Erven (1884) en Maria Johanna Margaretha Gelders (1870) || 1,4
|}


Betekenis van de kolommen:
*''nr.'': verwijst naar de nummers op de kaart 'Aelbeek in 1840'.
*''perc.'': perceelnummer van de OAT Gemeente Hulsberg, Sectie A. De perceelnummers met een 'w' zijn van Gemeente Wijnandsrade, Sectie C. Alleen percelen waarop een 'huis' staat (dus geen 'gebouw') zijn opgenomen.
*''eigenaar, voornaam en beroep'' zoals in de OAT. Afkortingen voor beroepen, in volgorde van verschijnen: dagloner, landbouwer, schoenmaker, leijendekker, smid, burgemeester, rentenier, dienstmaagd, bakker, kleermaker, herbergier, linneverver.
*''elders'': is 'ja' als de verblijfsplaats niet Aalbeek is.
*''echtelieden (jaar van overlijden)'': de namen zijn exact geschreven zoals in de overlijdensakte in Wiewaswie, inclusief eventuele spellingsfouten (zoals Schovens, Haberts). Dit vergemakkelijkt het nazoeken.
*''Opp(Ha)'': totaal landoppervlak in 1840 in eigendom in de gemeenten Hulsberg, Wijnandsrade, Schimmert en Nuth (niet altijd geteld, indien de personen buiten Aalbeek woonden).

===Verantwoording===
Bij het identificeren van personen met behulp van Wiewaswie is de volgende werkwijze gehanteerd:
* Gezocht is naar personen die tussen 1810 en 1880 in Hulsbergse geboorte-, trouw- en overlijdensakten voorkomen.
* Initialen in de OAT zijn vaak wel voluit geschreven bij naburige percelen van dezelfde eigenaar.
* Als Hulsberg geen treffers opleverde, is heel Limburg als zoekdomein gebruikt. Als dat weer teveel kandidaten opleverde, is gericht in Nuth, Schimmert en Wijnandsrade gezocht. Daarvan komen alleen personen in aanmerking die blijkens de diverse akten rond 1840 enige tijd in de gemeente Hulsberg hebben verkeerd (bijv. kinderen bijgeschreven).
* Indien daarna alsnog verschillende kandidaten voor een huiseigenaar bestaan, is gekeken naar de trouwakten van hun eventuele kinderen. Daarin wordt vaak expliciet 'Aalbeek' als geboorteplaats genoemd (Wiewaswie geeft in geboorte-akten vrijwel alleen gemeentenamen).
* De toevoeging ''wed.'' en/of ''erfg.'' betekent dat de echtgenoot resp. beide echtelieden gestorven zouden moeten zijn voor 1840. Deze aanwijzing biedt echter geen garantie.
* Bij resterende twijfel is nagegaan of er een familierelatie met de naaste buren bestond, wat niet ongebruikelijk was in die tijd.
* Verder is van de personen van wie voldoende zekerheid over de identificatie bestaat de overlijdensakte opgezocht (soms buiten Hulsberg!) en datum en exacte naamspelling overgenomen, ook waar dat duidelijk fout was (bijv. Schorens werd Schovens, Habets werd Haberts). NB: Gelieve bij het maken van doorverwijzingen naar Genwiki-genealogiën deze Wiewaswie-spelling intact te laten.
* Het landeigendom in hectaren is gebaseerd op de perceelregistraties van 1840 in enkel de gemeenten Hulsberg, Wijnandsrade, Schimmert en Nuth. Voor keuterboeren hoeven we niet verder te zoeken, maar sommige renteniers zullen ook buiten dit gebied landbezit hebben gehad. (In Wijnandsrade stond abusievelijk ook [[Landgoed_Aalbeek#Generatie_IV|Membrede]] nog als levende eigenaar geregistreerd. Hij is gestorven in 1831 en zijn bezit van 11,1 Ha in die gemeente is in de tabel meegeteld bij zijn erfgenaam Mathijs Walther Ruijters.)

==Aalbekenaren in de periode 1570-1800==
In de letterindex van de '''Collectie Habets''' (toegangen tot de archieven van de Landen van Overmaas en notariële archieven) wordt Aalbeek veel genoemd als woonplaats of als plaats waar men bezittingen had. Op basis van deze collectie kan een indruk gekregen worden van Aalbeek tijdens het Ancien Régime. In onderstaande namenlijsten van Aalbekenaren zijn personen uitgezonderd die alleen bij landtransacties (als koper, verkoper of [[reingenoot]]) genoemd zijn, aangezien die niet in Aalbeek zelf hoeven te wonen. Waar in de collectie de gezinssamenstelling is genoemd, is deze overgenomen. Gekozen is voor periodes van 50 jaar, zodat personen meestal maar in één periode voorkomen. Alleen de eerste periode is korter: de oudste stukken dateren voor Aalbeek van circa 1570.
Op deze wijze kan ook allereerste impressie worden gekregen van de omvang van dit agrarische gehucht (een 'vernoeming' is ofwel een koppel, ofwel een enkele persoon, ofwel een gezin):
*1570-1600: 45 vernoemingen
*1600-1650: 65 vernoemingen
*1650-1700: 55 vernoemingen
*1700-1750: 65 vernoemingen
*1750-1800: 95 vernoemingen
*kadaster 1840: 65 huishoudens
De kadastrale registratie van 1840 toont dat voor de omrekening van 'vernoemingen' naar huishoudens nog een correctie voor periodeduur, toename van het aantal overgeleverde stukken met de tijd en eventuele schrijf- en interpretatiefouten in deze collectie nodig is.


===Aalbekenaren ca. 1570-1600===

Lintgen '''Bosch'''; Coen '''Boumans''' x Meyken '''Peters'''; Griet '''Brouns'''; Gerard '''Brouns'''; Thomas '''Brouns'''; Peter '''Bottelier'''; Jan '''Coumans''' x Meyke '''Wefers'''; Peter '''Coups''' x Peetgen; N.N. '''Cloops''' x Elisabeth '''Meyssen'''; Jan '''Driessen''' x Catharina '''Clements'''; Willem '''Driessen''' x Meyke '''Meyssen'''; Clement '''Dirckx'''; Trijneke '''Erffens'''; Arnold '''Frissen'''; Erken '''Frissen''' x Mettel '''Bonyes'''; Stas '''Frissen''' x Heylke '''Knauen'''; Hendrik '''Finiers''' x Neleken '''Heynen'''; Merten '''Habets''' x Mayke '''Snijders'''; Goessen '''Hermans'''; Claes '''Huntgens'''; Hendrik '''van Kirkraets''' en kinderen Jan, Thijs, Maria, Griet, Elisabeth; Thijs '''Knauen''' x Nelen en zonen Jan, Hans; Jan '''Knols''' x Meyke '''Bosch'''; Jan '''Krieger'''; Peter '''Lemmens'''; Jan '''Lemmens'''; Joeris '''Lat''' x Elisabeth '''Meessen'''; Paul '''Metsmekers''' x Maria '''Habets'''; Jan '''Meyssen''' x Nelen '''Frencken'''en zoon Meys; Gerard '''Meyssen''' x Gertrud en zoon Jan; Gerard '''Meyssen''' x Gertrud '''van den Bongard'''; Gerard '''Meyssen''' alias '''Kleinberg''' en dochter Meyke '''Meyssen'''; Jacob '''Meyssen'''; Willem '''Moenen''' en broer Reiken '''Moenen'''; Jan '''Mullens'''; Jan '''Paumbroux''' alias '''Cremers'''; Merten '''Peters''' x Neleken '''Te.elmans'''; Thijs of Theven '''Pluymekers'''; Elisabeth '''Paeskens'''; Peter '''Quix'''; Hubert '''Senden''', Simon '''Symons''' en Goessen '''Symons'''; Jan '''Thisken'''.

===Aalbekenaren ca. 1600-1650===

Meys '''Ackermans''' x Maria '''Habets''' en zoon Willem; Jan '''Beckers''' alias '''Meyssen'''; Heyn '''Bisschops''' x Anna '''Gerardts'''; Jan '''Boesten''';
Werner '''Bonyes''' x Meyke '''Smeets'''; Willem '''Borsten''' alias Schroders''';
Mathias '''Bosch'''; Martin '''Boshouwers''' x Maria '''Kanten'''; Willem '''Boshouwers''' x Judith '''Hanssen'''; Jan '''Brabants''' x Nelen '''Frissen''';
Peter '''Cluppels''' x Joanna; Aret of Jan '''Croppen''' x Elisabeth '''Bellartz'''; Clement '''Deckers''' x N.N. '''Symons''' en zoon Martin;
Willem '''Frenken''' der rameker; Catharina '''Frissen'''; Geurt '''Frissen''', broer Peter en zuster Maria, zoon Peter; Peter '''Frissen''' en kinderen Elisabeth x Lens '''Tans''', Peter, Cornelia en Geurt Frissen; Jeuk '''Frissen''' x Anna '''Spee'''; Jan '''Gerardts'''; Roel '''Gherats''' x Johanna '''Bosch'''; Jan '''Gerkens''' alias '''Meyssen'''; Jan '''Ghiskens''' x Gertruid '''Habets''';
Jan '''Habets''' x Meyke '''Eggen'''; Goessen '''Hermans''' x Catharina '''Hoens''';
Goessen '''Huntgens''' x Cornelia '''Coenen'''; Claes '''Huntgens''';
Jan '''Huyben''' x Catharina '''Mullens'''; Jan '''Ivens''' alias '''Odekercken''';
Jan '''Kerckhederen''' de oude; Peter '''Knols''' x Catharina '''Jacobs'''; Jan '''Knols''' x Maria '''Bosch'''; Jan '''Lemmens'''; Willem '''Lonis''' x Jenne '''Frissen'''; Jan '''Loyens''' x Jenneke '''Knols'''; Everart '''van de Lyp''' x Nelen '''Busschops''' alias '''Simons'''; Peter '''Maenen''' X Mey '''Jacobs van Odekerken'''; Jan '''Meijs''' (of Meessen) x Catharina '''Mullens'''; Gercken '''Meyssen''' x Gertrud '''Pouls''', dochter Elisabeth; Willem '''Moenen''' der rameker;
Lienart '''Moenen''' x Maria '''Kriekels'''; Peter '''Moenen''' x Meyke '''Jacobs'''; Severin '''Mullens''' x Catharina '''Gerardts'''; Jaspar '''Mullens''' x Catharina '''Severens''' en kinderen Willem, Severin, Goossen, Catharina, Meyke; Jan '''Mullens''' x Meyke; Jan '''Paumbroux'''; Thijs '''Penris'''; Gerard '''Peters''' x Anna '''Gulpen'''; Jan '''Raemakers''' x Mayke en kinderen Lemmen, Catharina, Jan, Jacob, Willem; Willem '''Raven''' x Catharina '''Frissen'''; Jan '''Raven''' x Leenen '''Sleypen'''; Ard '''Roberts''' x Catharina '''Frissen'''; Lambert '''Salms''' x N.N. '''Nuchelmans'''; Jan '''Severens'''; Merten '''Schoenmakers''' x Elisabeth '''Rameckers'''; Willem '''Schroeders'''; Simon '''Simons''' x Catharina '''Boshouwers'''; Jan '''Smismans''' (kleermaker) x Anna '''Frissen'''; Reiner '''Snackers''' x Elisabeth '''Paumbroux'''; Frans '''Snackers''' x Trijn '''Hermans'''; Herman '''Snackers''' x Maria '''Beckers'''; Steffen '''Strabach''';
Goessen '''Tilmans''' alias '''Welten '''x Joanna '''Schepers'''; Jan '''Vaessen''';
Andries '''Vlodrops''' x Anna '''Paumbroux'''; Hendrik '''Wijnen''' x N.N. '''Frissen'''; Servaes '''Willems'''.

===Aalbekenaren ca. 1650-1700===

Jan '''Ackermans''' x Catharina '''Roelants'''; Jan '''Beckers''' alias '''Meyssen'''; Mathijs '''Bosch''' (deurwaarder); Jan en Jacob '''Bosch''', broers;
Jenneke, Kerst en Catharina '''Bosch''', broers en zussen; Thijs '''Bosch''' x Oda '''Queyssen'''; Hendrik '''Brouns''' x Catharina '''Frissen'''; Jan '''Coenen''' x Mettel '''Frissen'''; Ard '''Coenen''' x Jenne '''Roberts '''; Jan '''Cools''' x Catharina '''Buskens'''; Hendrik '''Crijns''' x Johanna '''Rentiens'''; Hendrik '''Debie'''; Elisabeth '''Frissen'''; Jacob '''Frissen'''; Jan '''Frissen''';
Geurt '''Frissen'''; Steven '''Heilgers''' x Maria; Meyke '''Heynen''';
Catharina '''Hulkens'''; Goessen '''Huntgens'''; Lambert '''Huntgens''' (landmeter) x Anna '''Klinckenberg'''; Jan '''Kerckherderen''' x Maria '''Roebroex''' en kinderen Jan x Margaretha '''Borsten''' en Maria x Gerard '''Geuskens'''; Alof '''Knols'''; Peter '''Knols''' x Ida '''Houben'''; Peter '''Knols''' x Bina '''Willems'''; Jan '''Knols'''; Jeroen '''Linssen''' x Catharina '''Bottelier'''; Jan '''Loyens''' x Maria '''Heynen'''; Jan '''Loyens''' x Maria '''Simons'''(†1706); Lemmen '''Loyens''' x Maria '''Driessen'''; Jacob '''Loyens''' x Jenne '''Frissen'''; Jan '''van Mechelen '''x Catharina '''Schiffelers'''; Mees '''Meessen '''alias '''Heijnen '''en broer Heyn '''Meessen'''; Hartwig '''Menninghen '''x Maria Catharina '''Broens'''; Paul '''Meijs '''x Margaretha '''Huntjens'''; Jan '''Meyssen '''x Catharina '''Mullens '''en kinderen Willem, Gerard, Elisabeth, Catharina, Maria, Anna; Willem '''Moenen '''x Maria '''Waesmans'''; Henry '''Mullens '''x Joanna '''Frissen'''; Hendrik '''Onnouw '''x Anna '''Slangen''', zonen Frans en Stephanus; Jan '''Packbier '''x Gertruid '''Weusten''' (†1742); Symon '''Paumbroux '''x Catharina '''Loyens'''; Jan '''Prevoo '''x Agnes '''Heunen'''; Frans '''Roebroek '''x Christina '''Moenen''';
Jan '''Rentgens '''(†1722) x Catharina '''Snackers''' (†1729); Frans '''Snackers '''x Maria '''Ubachs''', zoon Frans; Herman '''Snackers ''' (dorpsmeester van Hulsberg);
Jan '''Smismans '''x Anna '''Frissen'''; Jan '''Thienen ''' x Elisabeth '''Frissen'''; Andries '''Vlodrops '''x Margaretha '''Slangen'''; Peter '''Voncken''', dochter Elisabeth.

===Aalbekenaren ca. 1700-1750===

Mathias '''Ackermans '''x Catharina '''Knols'''; Mathijs '''Ackermans ''' (landmeter en schepen) x Jenne '''Beckers'''; Meys '''Ackermans '''x Anna '''Oversee''', dochter Maria; Lambert '''Ackermans '''(†1750)x Catharina '''Boormans'''; Jan '''Ackermans '''(†1725)x Cecilia '''Fraipont'''(†1716); Mathias '''Baltus '''(†1729) x Helena '''Raven''' (†1724); Jan '''Baltus''' (†1713) x Anna '''Onnouw''' (†1720); Laurens '''Bertrand '''x Elisabeth '''Smismans'''; Lambert '''Bormans '''x Maria Helena '''Nelissen'''; Joes '''Bousten '''x Anna '''Cremers'''; Jan '''Colaris '''x1694 Heilken '''Ackermans'''; Hendrik '''Collaris '''x Catharina '''Knoren''' en kinderen Maria Helena, Gabriel en Jan; Art '''Crop '''x Elisabeth '''Bellarts'''; Christ '''Crousen '''x Catharina '''Heynen'''; Steven '''Drummen '''x Maria Catharina '''Goyen'''; Lambert '''Eggen '''x Elisabeth '''Smeets'''; Mathias '''Frissen '''x Helena '''Ramakers'''; Lenert '''Frissen '''x Anna '''Schuls '''en kinderen Mathias, Jenne, Barbara; Houb '''Frissen '''x Mechtel '''Packbier'''; Jan '''Frissen '''x Maria '''Curvers'''; Gilis '''Gelders '''(†1765) x1 Mechtel '''Houben '''(†1761) x2 Maria '''Vaessen'''; Mathijs '''Ghijsen '''(†1740) x Anna '''Bellen''' (†1737); Cornelus '''Habets '''x Maria '''Tans'''; Erken '''Hendrix '''x Elisabeth '''Frissen'''; Daem '''Hendrix '''x Anna '''Lassau'''; Nicolaes '''Hermens '''x Agnes '''Brabants'''; Jan '''Houben '''x Catharina '''Kelleners'''; Peter '''Houpperichs '''x Agatha '''Houben'''; Nicolaas '''Huntgens'''; Lambert '''Huntgens'''; Peter '''Huntgens/Canisius ''' (landmeter); Hendrick '''Jongen '''x Maria '''Ackermans'''; Jan '''Jongen '''x Maria '''Geurts'''; Willem '''Knols '''(†1754) x Cornelia '''Huntgens''' (†1738); Coen '''Lahay '''(†1750)x Anna '''Ackermans'''(†1760); Gerard '''Lenssen '''(†1745) x Catharina '''Massing''' (†1747); Wouter '''Limpens ''' (advocaat en schatheffer, †1743) x Elisabeh '''Kerkherderen''' (†1750); Gerard '''Linssen '''x Elisabeth '''Houben'''; Hendrik '''Van Oppen '''x1 Maria '''Gijsen '''(†1727) x2 (Arensgenhout) Maria '''Snackers''' (†1778); Frans '''Overzee '''x1706 Anna '''Aerts'''; Gerard '''Packbier '''x Maria '''Engelen'''; Nijst '''Packbier '''x Catharina '''Schoenmakers'''; Steven '''Ramakers '''x Maria '''Haerst'''; Mathijs '''Reintjens '''x Helena '''Meijers'''; Jan '''Rentgens '''x Joanna '''Drummen'''; Joes '''Rietraet '''x Anna Maria '''Janssen'''; Bartholomeus '''Roelants'''; Melchior '''Sauveur '''x Elisabeth '''Limpens'''; Peter '''Schillings '''x Maria '''Heynen'''; Merten '''Sijben ''' (†3-12-1737) x Maria '''Habets''', zoon Mathijs; Jan '''Sleypen '''x Catharina '''Willems'''; Peter '''Snackers''' ''aent Valderen in Albeck'' (†1745) x1 Margaretha '''Coecx'''(†1708), x2 Elisabeth Quicks, zoon Hendrick; Geurt '''Snackers''', zoon Frans; Meerten '''Snackers'''; Mathijs '''Starmans '''(†1766) x1 Anna '''Odekercken'''(†1723) x2 Catharina '''Ackermans'''(†1777); Nicolaes '''Swelsen'''; Willem '''Swaerts '''x Elisabeth '''Onnouw'''; Peter '''Tacken '''x Comelia '''Rentgens'''; Machiel '''Voncken '''x Elisabeth '''Roulants'''; Comelus '''Vrancken '''x Helena '''Vlecken'''; Anthoon '''Waltmans '''x Catharina '''Rentgens'''; Jan '''Wijnen '''x Maria '''Snackers'''; Dionijs '''Willems '''x Judith '''Vrancken'''; Peter '''Wouters'''.
Joannis Christophorus''' Willems''' (†1729) x Joanna '''Hermans''' (†1708), en zijn moeder Helena '''Frissen''' (†1708).

===Aalbekenaren ca. 1750-1800===

Frans '''Ackermans '''(†1770) x1 Judith '''Knols '''(†1733) x2 Maria '''Eggen''' (†1770); Frans '''Ackermans '''x Maria '''Cuijpers'''(†1800); Hendrick '''Ackermans'''; Lambert '''Ackermans '''x Catharina '''Bormans'''; Winand '''Adriaens '''x Maria Joanna '''Douven'''; Willem '''Adriaans ''' x Gertrud '''Lahaye'''; Jan '''Baltus '''(†1802) x Maria '''Sassen'''(†1797); Jan '''Baltus '''(†1811) x Barbara '''Hendrickx '''(†1803); Lambert '''Baltus '''(†1830) x Catharina '''Bormans'''; Jan '''Beckers '''x Aleth '''Starmans'''; Mathias '''Bemelmans '''x Johanna Catharina '''Houben'''; Jan Willem en Alphons '''Bemelmans'''; Joes '''Bousten '''x Anna '''Cremers'''; Maria '''Brouns'''; Willem '''Bruls '''x Judith '''Ackermans'''; Jan '''Curvers '''x Maria Gertrudis '''Huynen'''; Jan '''Curvers '''x Joanna Maria '''Rietraet''' (†1806); Joes '''Custers '''x Gertrud '''Haen'''; Jacob '''Deckers'''; Anthoon '''Deckers '''x Anna Maria '''Crijns'''; Jacob '''Drummen '''x Anna Barbara '''Timmers'''; Ida '''Eggen'''; Lambert '''Eggen ''' (kleermaker)(†1804) x Anna Catharina '''Ramekers''' (†1825); Jan Peter '''Franssen '''x Anna Catharina '''Habets'''; Leonard '''Frissen '''x Maria Helena '''Baltissen'''; Jan '''Frissen '''x Elisabeth '''Slangen'''; Jan Peter '''Frissen '''x Anna Catharina '''Habets'''; Jan '''Gelders '''x Elisabeth '''Snackers'''; Jan '''Ghijsen '''x Joanna '''Ghijsen'''; Jan '''Ghijsen '''(†1745) x Catharina '''Weusten ''' (†1781) (vroedvrouw); Reyner '''Ghijsen '''x Maria Catharina '''Willems'''; Helena '''Gielen'''; Hendrik '''Gilissen '''x Maria Ida '''Eggen'''; Cornelus '''Habets '''x1 Maria '''Frissen '''x2 Elisabeth '''Diricks'''; Jan Peter '''Habets'''; Jan '''Habets '''x Maria Johanna '''Schepers'''; Clemens '''Habets '''x Maria Cornelia '''Wijngarts'''; Servaes '''Habets '''x Maria Elisabeth '''Vleugels'''; Machiel '''Haen '''x Cornelia '''Drummen'''; Jan '''Haerst '''x Isabel '''Goessens ''' (op Overste hof), zonen Jan Andries; Frans '''Haesen '''x Margaretha '''Dormans '''kinderen Karel, Martijn, Arnold, Maria Barbara, Maria Agnes, Anna Catharina, Maria Anna, Elisabeth; Mathijs '''Hermens '''(†1792) x Anna Catharina '''Schetters '''(†1795); Arnold '''Hermans ''' x Anna Margaretha '''Snackers'''; Peter '''Houben '''(†1813) x Anna Maria '''Habets'''(†1785); Jan '''Houben '''(†1779) x Johanna Catharina '''Rietraet''' (†1797); Jan Peter '''Houben '''x Anna Maria '''Ackermans'''; Gerard '''Houtvast '''x Helena '''Gijsen'''; Lambert '''van Kan '''x Maria Catharina '''Linssen'''; Jan '''van Kan '''(†1809) x Anna Maria '''Willems''' (†1788); Cornelis '''Kempeners '''x Anna '''Hermans'''; Jan '''Keulmans '''x Anna Maria '''Thewissen'''; Peter '''Knols '''x Anna '''Philips'''; Jan Willem '''Knols '''x Maria Ida '''Lonis'''; Jan '''Lahaye '''x Maria Gertrud '''Steins'''; Wijnand '''Lahaye '''(†1748) x Anna '''Offermans''' (†1768); Leender '''Lahaye '''x Catharina '''Gerits'''; Jan Willem '''Limpens '''x Maria Agnes '''Liedekerken'''; Jan '''Linssen '''x Catharina '''Philips'''; Ida '''Mulkens'''; Mathias '''Van Oppen''' (†1800) x1 Catharina '''Pluymakers ''' (†1755) x2 Joanna Hermans (†1787);
Jan Hendrik '''Oudmans '''x Maria Helena '''Tullenaers'''; Peter '''Knols '''x Anna '''Philips'''; Jan Willem '''Ramakers '''x Anna Margaretha; Jan '''Raven'''; Gilis '''Raven'''; Arnold '''Raeven '''(†1779) x1 Catharina '''Gelders''' (†1777) x2 Maria Catharina '''Drummen'''(†1830); Dirk '''Reintjens '''(†1807) x Maria '''Lambrichts'''(†1807); Frans '''Reintjens '''x Maria Catharina '''Crijns'''; Judith '''Roebroek'''; Peter Theodorus '''Rutten '''x Maria Helena '''Habets'''; Jan '''Schepers '''x Anna Catharina '''Frissen'''; Jan '''Schillinx '''x Anna Maria '''Snackers'''; Thomas Hendricus '''Senden '''x Anna Catharina '''Snackers'''; Mathijs '''Sijben '''x Anna Elisabeth '''Willems'''; Mathias '''Silvertant '''x Anna Catharina '''Paumen'''; Jan '''Silverants '''(†1788) x Catharina '''Moenen'''(†1786); Jan Jacob '''Simons '''x Maria Elisabeth '''Timmers'''; Hendrik '''Snackers '''(†1775) x Elisabeth '''Knubben''' (†1779); Elisabeth '''Snackers'''; Frans '''Snackers '''x Maria Helena '''Habets'''; Herman '''Snackers '''(†1777) x Maria Catharina '''Oversee''' (†1777), kinderen Anna Maria en Mathijs; Mathijs '''Snackers '''(†1809) x Joanna Maria '''Habets''' (†1815), zoon Hermanus; Hendrik '''Starmans '''(†1776) x Emerantia '''Rietraet''' (†1776); Willem '''Swartmans '''x Catharina '''Caldenborch'''; Nicolaas '''Swelsen'''; Mathijs '''Timmers '''(†1776) x Maria '''Ackermans''' (†1810); Jan '''Voncken '''x Anna Maria '''Frissen'''; Frans en Peter '''Vrancken''', broers; Andries '''Waltmans '''x Ida '''Peters'''; Peter '''Weusten '''x Gertrud '''Ramakers'''; Jan '''Willems '''x Anna Catharina '''Ghijsen'''; Hendrik '''Wijnen '''x Maria '''Snackers'''; Peter '''Willems '''x Mechtel '''Habets'''; Joseph '''Willems '''x Agnes '''Bruls'''; Willem '''Willems'''; Mathias '''Willems'''.

==Trivia==
====Rijksgrens dwars door Aalbeekse carré-hoeve====
Van [[1661]] tot [[1795]] viel Aalbeek onder twee wereldrijken. Net als in veel andere dorpen in Zuid-Limburg lag hier een grens tussen de Staatse en Spaanse (vanaf 1713 Oostenrijkse) Nederlanden. Twee groepjes boerderijen vielen onder [[Wijnandsrade]], dat toen bij het Habsburgse rijk hoorde. De rest van Aalbeek maakte deel uit van het [[Land van Valkenburg]] dat na de Tachtigjarige Oorlog overging naar de Republiek der Verenigde Nederlanden.<br>
[[Afbeelding:grensgevallen.jpg| Grens dwars door hoeve in Aalbeek.]]<br>
In die tijd was ook [[Bies_Op_de|de Bies]] van [[Schimmert]] gescheiden, en Hollands Walem van Spaans Walem. Bijzonder is echter dat de grens in Aalbeek dwars door een grote boerderij liep. Dat is te zien op de Oostenrijkse kaart van Ferraris uit 1777. Deze carré-hoeve lag ter plaatse van de huidige adressen Nieuwenhuysstraat 32 en 34. Dit betrof beslist geen tekenfout, want de situatie is later vastgelegd als gemeentegrens tussen Wijnandsrade en Hulsberg. Jan Pieter Schillings was in 1840 eigenaar van het westelijke deel. Daarbij hoorde tevens de binnenplaats en de grond aan de straatzijde. Jan Spijckers (die zelf in Terstraten-Nuth woonde) was in dat jaar eigenaar van het oostelijk deel en van het erf ernaast.

Deze vreemde grensligging in Aalbeek vloeit voort uit de ligging van de gebiedsdelen van de Heerlijkheid Wijnandsrade en is waarschijnlijk reeds in de late middeleeuwen tot stand gekomen. Ook de parochiegrens tussen Hulsberg en Wijnandsrade viel er tot 1953 ongeveer mee samen.<ref>Jos L'Ortye, ''Pastoor Pluijmaekers van Wijnandsrade (1813-1835)'', in [http://www.vriendenvanwijnandsrade.nl/downloads/bulletin51.pdf Bulletin51 (2013)]</ref>

Voor de bewoners van Aalbeek had het feit dat ze tot verschillende wereldrijken behoorden vooral gevolgen voor de belastinginning, rechtspraak en legerdienst. In het dagelijkse leven was er waarschijnlijk weinig van te merken. Wel zullen de beperkingen die de katholieken in de Staatse Nederlanden opgelegd werden merkbaar geweest zijn.

Tot de herindeling van 1982 bleef deze grens als gemeentegrens intact. Zij bepaalde waar je gemeentebelasting betaalde en moest stemmen. De even huisnummers aan de Nieuwenhuysstraat hadden zelf twee postcodes, eentje van Hulsberg (6336) en eentje van Wijnandsrade (6363). Die laatste is geschrapt.

De oude rijksgrens leefde nog enkele tientallen jaren administratief voort als Kadastrale Gemeentegrens. Door een kadastrale herindeling rond 2010 in de gemeente Nuth verdween ook dat administratieve aspect.

====Anna Maria Baltissen en kinderen====
Interessant is de casus van '''Anna Maria Baltissen''' (Klimmen 1783- Aalbeek 1865). Zij was een dochter van Joannes Baltissen (Aalbeek 1751 – Aalbeek 1811) en Anna Barbara Hendrix (Klimmen 1758 - Aalbeek 1803). Ze woonde als ongehuwde moeder met drie onwettige kinderen in een klein huisje aan de Achterste Lange Gats in het veld bij Aalbeek (op grondgebied van de gemeente [[Wijnandsrade]]). Ook haar beide dochters kregen kinderen die niet door een huwelijk gewettigd waren. Haar zoon Alexander was de laatste Aalbeekse naamdrager [[Baltus]]/Baltissen, een familie die vijf of zes generaties lang in dit dorp heeft gewoond. De kinderen van Anna Maria waren:
*1. Anna Catharina Baltissen, geboren Wijnandsrade 30-1-1811. Ze woonde bij haar moeder in Aalbeek toen ze tussen 1835 en 1846 vier kinderen kreeg. Hun vader(s) werd(en) niet vermeld en van één kind werd geen geboorte-akte opgemaakt.<ref name="disp1">Informatie van [http://roots.fred-baltus.nl/verhalen/anna-catharina-baltusbaltisbaltissen Fred Baltus] </ref> Pas na de dood van haar moeder trouwde Anna Catharina in 1868 in Wijnandsrade met Gaspard Jozeph Meijs. Anna Catharina Baltissen overleed 8-11-1892 in Wijnandsrade.
*2. Maria Elisabetha Baltissen, gedoopt Hulsberg 2-3-1815 (''filia illegitima''), niet aangegeven bij de Burgerlijke Stand. Haar eerste baby werd bij haar huwelijk met Hubertus Honneff in 1844 te Wittem gewettigd. Opmerkelijk is dat ze op 2-4-1865, ''tijdens haar huwelijk'', een zoon kreeg die door haar echtgenoot (die in 1868 overleed) kennelijk niet erkend werd.
*3. Alexander Baltissen, geboren Hulsberg 9-3-1821, ongehuwd overleden Hulsberg 27-1-1896.

====Bokkenrijders====
De gemeenschap in Aalbeek werd relatief zwaar getroffen door de processen tegen de bokkenrijders. Zeven personen zijn rond 1775 terecht gesteld of verbannen:
# [http://johnve.home.xs4all.nl/AFS_0/A001.html#001 Willem Adriaens]
# [http://johnve.home.xs4all.nl/AFS_2/A221.html#224 Arnold Hermans]
# [http://johnve.home.xs4all.nl/AFS_0/A002.html#003 Lambert Ackermans]
# [http://johnve.home.xs4all.nl/AFS_1/A196.html#196 Hendrik Habets]
# [http://johnve.home.xs4all.nl/AFS_0/A070.html#070 Hendrik Collaris]
# [http://johnve.home.xs4all.nl/AFS_0/A063.html#063 Joannes Ceulmans]
# [http://johnve.home.xs4all.nl/AFS_3/A307.html#308 Joannes La Haye]

==Bronnen==
Algemene bronnen:
*[http://www.watwaswaar.nl/ WatWasWaar]
*[http://www.genlias.nl/ Genlias]
*[http://www.rijckheyt.nl/upload/100/pdf/inventarissen/Inventaris%20secretariearchief%20gemeente%20Hulsberg%20(1776%20-%201953).pdf Inventaris van de archieven van de Gemeente Hulsberg, 1776 - 1953, Rijckheyt Heerlen]
*[http://genealogie-limburg.net/node/59608 Over de Collectie Habets]
<references/>

==Medewerkers==
*Eerste versie: Edwin Verheijen, december 2010
*Uitbreiding Collectie Habets: Edwin Verheijen, februari 2012
*Uitbreiding Landbezit in hectares: Edwin Verheijen, met dank aan de inventarisaties van Maurice Stevens, maart 2017

[[Categorie: Gemeente Nuth]]
859
bewerkingen

Navigatiemenu