Aalbeek

Uit Genealogie Limburg Wiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Van 1900 tot 1992 vormde het Jezuïtenklooster een markant punt in Aalbeek (foto begin 20e eeuw)

Aalbeek (Limburgs: Aolbaek) is een gehucht dat deel uitmaakt van de gemeente Nuth, in de Nederlandse provincie Limburg.

Van 1840 tot 1970 telde Aalbeek vrij constant 65 tot 70 woonhuizen in een slingerend droogdal (of grub). Daarna groeide het aantal woningen snel tot zo'n 115 stuks in 2009, overigens zonder het dorpsbeeld (lintbebouwing met veel voormalige boederijen) sterk aan te tasten. Het gehucht is omringd door land- en tuinbouwgebieden en natuur.

Inhoud

Naam

Eerste naamsvermelding als Oelbeek in 1324. Deze benaming duidt op 'laagliggend land, vochtige plek'.

Geschiedenis

Aalbeek is een van de oude nederzettingen in centraal Zuid-Limburg. Centraal in het dorp lag het landgoed Aalbeek van de familie Kerckherderen uit de zeventiende eeuw. Op het voormalige landgoed zijn een negental landhuizen gebouwd.

Aalbeek, hoe klein ook, behoorde tot aan de herindeling in 1982 tot twee gemeentes. Het grootste gedeelte hoorde bij Hulsberg, enkele boerderijen hoorden bij Wijnandsrade. Aan deze bijzondere situatie kwam een eind door indeling van heel Hulsberg en Wijnandsrade bij de gemeente Nuth.

Aalbeek in 1840

Aalbeek in 1840.

Bijgaande kaart geeft weer hoe gehucht Aalbeek rond 1840 uitzag. De plattegrond van dit gehucht is sinds toen op het eerste gezicht nauwelijks veranderd. Er waren destijds 65 woonhuizen waarvan 6 op grondgebied van Wijnandsrade. Het gehucht telde 292 inwoners in 1843. Het kerkdorp Hulsberg had toen 334 inwoners. Verdwenen namen van wegen:

  • Vauwerengats, tegenwoordig Ruijtersweg genaamd.
  • Ludderweg, tegenwoordig de Provinciale weg (naar) Hunnecum.

Vooraanstaande Aalbekenaren

Aan de hand van de eerste kadastrale minuutplans en de Oorspronkelijke Aanwijzende Tafel (OAT) kan een gedetailleerd beeld van de toenmalige Aalbekenaren worden verkregen. Vooraanstaande inwoners in 1840 waren (de nummers verwijzen naar de kaart, niet naar de huidige huisnummers):

  • (nr. 21) Lambert Sijben (1775-1847), burgemeester van Hulsberg van 1837 tot 1842. Hij was landbouwer met redelijk wat grond. Tijdens zijn ambtsperiode kwam Nederlands Limburg aan Nederland (1839).
  • (nr. 49) Mathijs Walther Ruijters (1785-1852) uit Maastricht. Hij staat te boek als rentenier en bewoonde samen met zijn vrouw Anna Catharina Nieuwenhuijs (1783-1867) het landgoed Aalbeek. Zij volgden de bekende Karel Andries Membrede (1758-1831) op als eigenaar van dit buitenverblijf.
  • (nr. 62) Jan Mathijs van Oppen (1774-1850). Hij was de eerste burgemeester (maire) van Hulsberg tussen 1800 en 1805. Later was hij actief als landbouwer en landmeter. Diens zoon Jan Bernard van Oppen had een brouwerij bij nr. 59.

Bewoners in 1840

Onderstaande tabel geeft per woonhuis de namen van de eigenaren. Aangezien sommige eigenaren elders wonen en sommige andere meer dan één woonhuis hebben in Aalbeek, zijn er ook 10 tot 15 pachters of huurders. Van hen zijn de namen niet via het kadaster te achterhalen. In Genwiki zijn genealogieën opgenomen van veel families waarvan nazaten in 1840 in Aalbeek woonden. Het gaat onder andere om Raven, Eggen, Waltmans, Bemelmans, Horstmans, Frissen, Cobben en Meijs.

nr. perc. achternaam voornaam beroep elders echtelieden in Genlias-spelling (jaar van overlijden)
1 121 Starmans Pieter wed. dagl Peter Starmans (1836) en Maria Anna Theunissen (1844)
2 122 Starmans Mathijs landb Jan Mathijs Starmans (1848) en Maria Catharina Brouns (1834)
3 136 Sijben Martinus landb Martinus Lorentius Sijben (1847) en Maria Helena Habets (1841)
4 129 Starmans Jan landb Joannes Starmans (1844) en Marie Catharine Bruls (1836)
5 866 Starmans M. landb zie nr. 2
6 871 Roeden Mathijs landb Mathijs Rooden (1880) en Maria Elisabeth Starmans (1843)
7 872 Thewissen Hubert schm Hubert Thewissen (1887) en Maria Anna Schovens (1887)
8 112 Raeven Jan wed. landb Joannes Raeven (1826) en Maria Helena Hortmans (1852)
9 876 Habets Lambert landb Lambert Habets (1858) en Maria Elisabeth Raeven (1878)
10 102 Adriaans Mathijs leidk Mathijs Adriaens (??) en Maria Elisabeth Frissen (1856)
11 854 Eggen Lambert dagl Lambert Eggen (1861) en Maria Gertrudis Prickaerts (1844)
12 96 Steenbeusch Peter smid Jan Pieter Steinbusch (1848) en Anna Maria Eggen (1845)
13 53 Adriaans Mathijs leid Mathijs Adriaens (?) en Maria Elisabeth Frissen (1856)
14 849 Wouters Clemens landb Clemens Wouters (1869) en Joanna Catharina Schoorens (1879)
15 851 Wouters H. landb Jan Hendrik Wouters (1870) en Maria Josepha Valkenberg (1852)
16 63 Schaepkens Jan Hendrik landb Jan Hendrik Schaepkens (1884) en Maria Gertrudis Weusten (1862)
17 67 Vleugels Hendrik wed. dagl Henricus Vleugels (1823) en Maria Elisabeth Offermans (1847)
18 69 Silverentand Jan dagl Joannes Silverentandts (1843) en Marie Gertrude Schobben (1815)
19 904 Habets F. landb Franciskus Habets (1869) en Anna Maria Starmans (1879)
20 248 Bemelmans Mathijs landb Mathijs Bemelmans (1848) Joanna Catarina Houben (1822)
21 255 Sijben Lambert burg Lambert Sijben (1847) en Maria Joanna Habets (1847)
22 912 Curvers Jan wed. erfg. landb Joannes Curvers (1772) en Maria Gertuijdis Heunen (1816)
23 913 Voncken J.W. wed. dagl Joannes Wilhelmus Voncken (1827) en Maria Margarita Eggen (1839)
24 914 Curvers Jan wed. erfg. landb zie nr. 22
25 918 Meijs M. wed. landb Mathieu Meijs (1829 Heerlen) en Maria Anna Curvers (1858)
26 w349 Bemelmans Jan Mathijs landb ?
27 w346 Habets Jan landb Jan Habets (1891) en Johanna Catharina Van Oppen (1890)
28 297 Speesen Nicolous dagl Nicolaas Spiessen (1851) en Maria Catharina Habets (1855)
29 304 Syben Lambert burg Lambert Sijben (1847) en Maria Joanna Habets (1847)
30 305 Gijsen Jan Pieter wed. landb Jean Pierre Gijssen (1811) en Maria Catharina Vonken (1844)
31 313 Keunings Jan Lodewijk rent ja Joannes Ludovicus Keunings (1839) en Catharina Habets (?)
32 314 Keunings Jan Lodewijk rent ja zie nr. 32
33 345 Dekkers Maria Agnes dm Maria Agnes Dekkers (1856)
34 939 Raeven J. landb ja Joannes Raeven (1826) en Maria Helena Hortmans (1852)
35 315 Schillings Herman bakk ja Herman Schellings (1853) en Maria Theresia Vouragen (1853)
36 925 Eggen Mathijs kleerm Mathijs Eggen (1877) en Maria Catharina Klintjens (1857)
37 288 Schillings Jan Pieter dagl Joannes Petrus Schillings (1841) en Maria Helena Rutten (1853)
38 w342 Speckers Jan landb Spijkers?
39 w338 Wouters Lambert landb Lambert Wouters (1862) en Maria Catharina Starmans (1843)
40 940 Kreijen Jan Andries kleerm Andreas Kreijen (1859) en Maria Anna Bindels (1872)
41 941 Houben M.A. landb Maria Anna Houben ? (1876)
42 943 Houben Frans Lambert landb Frans Lambertus Houben (1870) en Maria Elisabeth Vrenken (1868)
43 w328 Baltissen Anna Maria dm ?
44 w329 Baltissen Catharina dm ja ? Bonn
45 321 Dekkers Jan Leonard landb Joannes Leonardus Dekkers (1860) en Anna Mechtildis Wouters (1823)
46 952 Ruyters Mathijs Walther rent ja Mathias Walterus Ruijters (1852) en Anna Catharina Nieuwenhuijs (1867)
47 339 Wouters Jan Pieter landb Jan Pieter Wouters (1866) en Anna Mechtildis Senden (1860)
48 950 Frissen Jan Mathijs landb Jan Mathijs Frissen (1843) en Maria Elisabeth Horstmans (1848)
49 977 Ruyters Mathijs Walther rent ja Mathias Walterus Ruijters (1852) en Anna Catharina Nieuwenhuijs (1867)
50 575 Raeven Arnold landb Arnold Raeven (1833) en Maria Elisabeth Habets (1840)
51 413 Van Hees Joseph landb Joseph Van Hees (1842) en Anna Maria Van Oppen (1860)
52 957 Daemen Gilles landb Egidius Daemen (1856) en Maria Barbara Raven (1877)
53 961 Cobben Jan Michiel landb Michael Cobben (1842) en Helena Raeven (1876)
54 416 Waldmans Andries wed. landb Andre Waltmans (1800) en Ida Peters (1839)
55 419 Groenemeijer Toussaint wed. landb Toussaint Groenemeijer (1811) en Joanna Elisabeth Rentjens (1841)
56 984 Meys Renier landb Joannes Reinier Meijs (1859) en Maria Anna Knols (1868)
57 968 Habets Jan herb Dezelfde als nr. 27?
58 583 Habets Frans Pieter herb ja Frans Pieter Habets (1872) en Maria Margaretha Goorissen (1854)
59 989 Van Oppen Jan Mathijs landb Joannes Mathias Van Oppen (1850) en Maria Anna Odekerken (1875)
60 589 Habets Frans Pieter wed. landb ja ? Schimmert
61 590 Le Clou Andreas landb ja woonde in Gulpen met Maria Catharina Habets (1845)
62 1063 Van Oppen Jan Mathijs landb zie nr. 59
63 992 Snakkers Jan wed. landb Joannes Snackers (1829) en Maria Elisabeth Senden (1865)
64 993 Habets Erfg. Willem kleerm Willem Habets (1836 Hulsberg) of Willem Habets (1831 Gulpen)
65 995 Erven Jan Frans linnev Jan Gerard Erven (1884) en Maria Johanna Margaretha Gelders (1870)


Betekenis van de kolommen:

  • nr.: verwijst naar de nummers op de kaart 'Aelbeek in 1840'.
  • perc.: perceelnummer van de OAT Gemeente Hulsberg, Sectie A. De perceelnummers met een 'w' zijn van Gemeente Wijnandsrade, Sectie C. Alleen percelen waarop een 'huis' staat (dus geen 'gebouw') zijn opgenomen.
  • eigenaar, voornaam en beroep zoals in de OAT. Afkortingen voor beroepen, in volgorde van verschijnen: dagloner, landbouwer, schoenmaker, leijendekker, smid, burgemeester, rentenier, dienstmaagd, bakker, kleermaker, herbergier, linneverver.
  • elders: is 'ja' als de verblijfsplaats niet Aalbeek is.
  • echtelieden (jaar van overlijden): de namen zijn exact geschreven zoals in de overlijdensakte in Genlias, inclusief eventuele spellingsfouten. Dit vergemakkelijkt het nazoeken.

Verantwoording

Bij het identificeren van personen met behulp van Genlias is de volgende werkwijze gehanteerd:

  • Gezocht is naar personen die tussen 1810 en 1880 in Hulsbergse geboorte-, trouw- en overlijdensakten voorkomen.
  • Initialen in de OAT zijn vaak wel voluit geschreven bij naburige percelen van dezelfde eigenaar.
  • Als Hulsberg geen treffers opleverde, is heel Limburg als zoekdomein gebruikt. Als dat weer teveel kandidaten opleverde, is gericht in Nuth, Schimmert en Wijnandsrade gezocht. Daarvan komen alleen personen in aanmerking die blijkens de diverse akten rond 1840 enige tijd in de gemeente Hulsberg hebben verkeerd (bijv. kinderen bijgeschreven).
  • Indien daarna alsnog verschillende kandidaten voor een huiseigenaar bestaan, is gekeken naar de trouwakten van hun eventuele kinderen. Daarin wordt vaak expliciet 'Aalbeek' als geboorteplaats genoemd (Genlias geeft in geboorte-akten vrijwel alleen gemeentenamen).
  • De toevoeging wed. en/of erfg. betekent dat de echtgenoot resp. beide echtelieden gestorven zouden moeten zijn voor 1840. Deze aanwijzing biedt echter geen garantie.
  • Bij resterende twijfel is nagegaan of er een familierelatie met de naaste buren bestond, wat niet ongebruikelijk was in die tijd.
  • Tot slot is van de personen van wie voldoende zekerheid over de identificatie bestaat de overlijdensakte opgezocht (soms buiten Hulsberg!) en datum en exacte naamspelling overgenomen, ook waar dat duidelijk fout was (bijv. Schorens werd Schovens).

NB: Gelieve bij het maken van doorverwijzingen naar Genwiki-genealogiën deze Genlias-spelling intact te laten.

Bronnen

Medewerkers

Eerste versie: Edwin Verheijen, december 2010

Persoonlijke instellingen