(von) Merckelbach

Uit Genealogie Limburg Wiki
Ga naar: navigatie, zoeken

Inhoud

Algemene informatie

Het Wittemse patriciersgeslacht (von) Merckelbach bracht vanaf de vroege zeventiende eeuw een reeks van schouten, burgemeesters, magistraten en provinciale bestuurders voort. Beginnend met Steven Merckelbach, die zich omstreeks 1614 te Epen vestigde en als schout van Mechelen, Epen, Eys en Enrade optrad, is de genealogie van deze familie tot in de 21ste eeuw tamelijk nauwkeurig in kaart gebracht. Geschiedkundig gezien weerspiegelt zij haarfijn de ontwikkeling van de Vrije Rijksheerlijkheid Wittem tot een normale Nederlandse gemeente. Zo goed gedocumenteerd de genealogie Merckelbach vanaf de zeventiende eeuw is, zo raadselachtig blijft de herkomst van deze familie.

De eerste heer van Merckelbach is Reinier Huyn van Merkelbach, zoon van Reinart Vaes Huyn van Amstenrade (Stadhouder en Voogd te Valkenburg, Gut Merckelbach (Merkelbeek). Reinier werd 1434 in akte vermeld te Maastricht. [1]

De Wittemse Merckelbachs voerden een slangenkopkruis van zilver op rood met een rode uitkomende draak als helmteken. Varianten daarop treft men aan bij andere families (von) Merckelbach.

Steven Merckelbachs kleinzoon Simon Merckelbach (1751-1815), notaris en burgemeester te Wittem, kocht kasteel Wittem, dat tot ver in de 20ste eeuw in het bezit zou blijven van de familie, evenals het Wienhoes te Partij-Wittem.

Simons zoon Jan Joseph (1797-1865) vestigde zich te Aken en trouwde daar met Getrud Deden, dochter van een textielfabrikant. Dit huwelijk zou een eerste stap zijn in een lange reeks van familiale dwarsverbanden tussen de Wittemse Merckelbachs en de Akense bourgeoisie, waaronder de speldenfabrikanten Heusch, de verffabrikanten Nacken en de chocoladefabrikanten Giani en Monheim. Deze Akense families zijn overigens onderling ook weer sterk verwant met elkaar. Jan Josephs binding met Aken was zo sterk dat hij zich liet begraven in Aken. Dat zelfde geldt voor veel van zijn nazaten. Zij lieten zich uitvoerig portretteren door de Akense schilders Alois Veith en Franz Thomas, die in Aken een reputatie dienaangaande hadden opgebouwd.

Genealogie

Grondig, maar niet uitputtend onderzoek van onder andere Patelski (2006) laat zien dat Steven Merckelbach afkomstig is uit een familie van leenmannen en secretarissen van de Keurkeulse mankamer te Heerlen. Stamvader van deze familie is Carcyllys von Merckelbach (geb. omstr. 1520-1525), die als leenman optrad en gegoed was in de heerlijkheid Heiden (Nordrhein-Westfalen). Diens zoon Leonhard Merckelbach (geb. omstr. 1555; overleden voor 1623) was gegoed te Bank en Horbach (Nordrhein-Westfalen) en bezat tevens domeingoederen in de schepenbank Simpelveld. Zijn zoon Steven Merckelbach staat aan het begin van diverse generaties Merckelbach die optraden als schout, schepen en/of leenman in de vrije heerlijkheid Wittem. Deze generaties zijn beschreven in Dechamps (1967), Hovens (2004a), en Patelski (2006) alsook in een eerdere publicatie van de genealogie Merckelbach in Nederland's Patriciaat (1972). Er zijn overigens goede gronden om te vermoeden dat Steven Merckelbach verwant was met naamgenoten in Aken, Lemiers en het Belgische Thimister (zie Dechamps, 1967; Hovens, 2004a; Patelski, 2006). Zijn relatie tot het Sittardse geslacht Huyn von Merckelbach, dat eveneens een dubbel slangenkopkruis als wapen voerde, blijft onduidelijk.

Noot

  1. Voor de oorsprong van het geslacht Merkelbach, zie de site van Huyn van Merkelbeek: http://www.fleabyte.org/Merckelbach-history/docs/dechamps/dechamps1.html

Literatuur

  • Bronnen:

Rudolf Merkelbach, schrijver van het boekje "De afstammelingen van Gregorius (Goris) Mer(c)kelbach, 1645 - 1995"

Rijks historisch archief Maastricht.

  • Genealogie:

Nederland’s Patriciaat 58 (1972) pp. 189-201;

M. Dechamps, ‘Der Ursprung des Geslechtes Merckelbach’ (Ongepubliceerd manuscript 1967);

J.L.M.P.T. Hovens, ‘Het Wittemse patriciersgeslacht Merckelbach’, Lim. Tijdsch. Geneal., 32 (2004a) 44-49;

Jaarboek van het Centraal Bureau voor Genealogie, 26 (1972), 225;

A.S.M. Patelski, ‘De familie Kicken uit Wijlre in de 17de en 18de eeuw’ Historische en Heemkundige Studies in en rond het Geuldal: Jaarboek (Valkenburg 1992) 18;

A.S.M. Patelski, ‘Genealogie van de familie Merckelbach uit het land van Herle in de 17e en 18e eeuw’ Jubileumboek het Land van Herle: Zestig Jaren Vorsen in de Geschiedenis van Parkstad Limburg (Heerlen 2006) 182-284;

J.M. van de Venne, Limburgsche Wapens (Maastricht 1925) 124.

  • Levensberichten:

J.L.M.P.T. Hovens, ‘Lotgevallen van een Wittemse non: Zuster Maria Seraphica Merckelbach (1810-1864)’, Lim. Tijdsch. Geneal. 35 (2007) 83-87;

Lettres Annuelles de la Société du Sacré Coeur, Vol. II (Parijs 1920-1923) 105-107;

J.L.M.P.T.Hovens, ‘Een doortastende dame op kasteel Wittem: Max Dechamps over Josepha Merckelbach Claessen (1802-1882)’, Lim. Tijdsch. Geneal. 32 (2004b) 118-120;

K.H. Voous, Geschiedenis van de Beoefening van de Ornithologie (Utrecht 1995), 357. Rolduc’s Jaarboek 1937, 17 (1937), 84.

Persoonlijke instellingen