Baak

Uit Genwiki Gelderland
Jump to: navigation, search

Baak (Nedersaksisch: Boak) is een klein Nederlands dorp in de Gelderse Achterhoek, gemeente Bronckhorst, tussen Steenderen, Vorden en Wichmond, op een kleine tien km. van Zutphen. Tot 2004 maakte Baak deel uit van de voormalige gemeente Steenderen.

Het heeft circa 600 inwoners en een kleine 1200 inclusief de buitengebieden.

Inhoud

Naam

Het is onduidelijk waar de naam Baak vandaan komt. Een mogelijke verklaring is dat hij stamt van het Germaanse woord "baki", dat beek betekent. Dit zou een logische verklaring zijn, aangezien Baak aan de Baakse beek gelegen is. Ook is het mogelijk een verbastering van het Germaanse woord “Baka” wat heuvelrug betekent en ligt een hogere rug in het stroomgebied van de IJssel. In de naam van Baak zou ook het Middelnederlandse woord 'beke' te herkennen zijn, dat eveneens "beek" betekent. Een legende vertelt een andere oorsprong van de naam van het dorp. In Baak zou ooit een kalf in de kerktoren terechtgekomen zijn dat uit het raam kwam te hangen en 'boaaak, boaaak' begon te loeien. Duidelijk is dat dit niet meer dan een volksvertelling is.

Geschiedenis

Door de vondst van een aantal urnen uit de 10e eeuw weet men dat er toen al mensen in Baak woonden. Historisch wordt het jaartal 1190 gezien als het begin van Baak. In dat jaar tekende een zekere Bertold van Baeck als getuige de acte waarmee de Graaf van Gelre aan Zutphen stadsrechten verleent.

In 11e eeuw was al het hofstelsel in Baak ingevoerd en kreeg het twee hoven, hof te Baak van de Graaf van Gelre en hof Tamming van de bisschop van Utrecht. In de 12e eeuw werd veel woeste grond ontgonnen en nam de bevolking sterk toe. Rond het jaar 1200 hebben de bewoners een houten katholieke kapel gebouwd die later in 1362 vervangen is door een stenen kapel, vernoemd naar de heilige Nicolaas. De plaatselijke bevolking moest desondanks nog lang naar Steenderen voor het bijwonen van de officiële heilige mis.

Rond 1400 richtte men de marke van Baak op. In de 14e eeuw vocht de heer van Baak met een aantal horigen in de Limburgse Successieoorlog. Dichter bij huis was er de strijd tussen de Van Heeckerens en de Bronckhorsten. Aangezien Baak niet ver van Bronkhorst lag, had het dorp ook te lijden van deze strijd; er zijn plunderingen geweest en de kapel werd verwoest. In 1362 is er een nieuwe kapel gebouwd, voorzien van een toren met 115 cm dikke muren en een smalle ingang. De toren kon daardoor in tijd van oorlog dienst doen als versterking, ze staat er nog steeds terwijl de kapel reeds lang is verdwenen. De tegenwoordige Sint-Martinuskerk uit 1890 werd ontworpen door architect Alfred Tepe.

Huis Baak

Binnen de dorpsgrenzen, langs de weg naar Wichmond, ligt Huis Baak, één van de vele kastelen die dit deel van de Achterhoek rijk is. Het dateert van voor 1294; het huidige pand is van 1738-1739. Het kasteel was vanaf 1982 een Mariapoli van de rooms-katholieke Focolarebeweging. In 2007 werd het verkocht aan Ellel Ministries, een internationaal genootschap van Britse oorsprong voor christelijke geloofsverdieping en geestelijk onderwijs. Het huis is vanaf de openbare weg goed te zien, er is ook een wandelpad door het omliggende park.

Archieven